Internationale Vrouwendag in een veranderend Nederland: waakzaam blijven
Door Rabin Baldewsingh
Op 8 maart vieren we wereldwijd Internationale Vrouwendag. Niet zomaar een dag van bloemen en mooie woorden, maar wat ooit begon als een strijd voor stemrecht, arbeidsrechten en gelijke behandeling, is vandaag de dag een moment van reflectie en strijd. De wereldbevolking verandert razendsnel. In veel westerse landen zien we een vergrijzing, terwijl migratiepatronen de diversiteit in samenlevingen vergroten. In opkomende economieën groeien jongerenpopulaties juist explosief. Dit heeft impact op genderrollen en de positie van vrouwen. Vrouwen leven gemiddeld langer dan mannen, maar dat betekent niet dat ze economisch zekerder zijn. De loonkloof blijft bestaan, net als de ondervertegenwoordiging van vrouwen in topfuncties. Bovendien worden vrouwen in veel delen van de wereld nog steeds geconfronteerd met huiselijk geweld, ongelijke onderwijskansen, sociale ongelijkheid en onderdrukking en een gebrek aan toegang tot gezondheidszorg.
Nederland heeft de afgelopen decennia veel bereikt op het gebied van vrouwenrechten, maar de verworvenheden die we als vanzelfsprekend beschouwen, staan onder druk. In een demografisch veranderend land, waar de diversiteit groeit en politieke polarisatie toeneemt, mogen we niet vergeten dat gelijkheid en gelijkwaardige behandeling geen eindstation is, maar een voortdurende strijd.
Laten we eerst erkennen wat er in ons land wel is bereikt: vrouwen hebben stemrecht, economische onafhankelijkheid wordt gestimuleerd, en er is meer aandacht voor de loonkloof, gendergelijkheid en de strijd tegen seksueel geweld. Maar juist nu, in een tijd waarin conservatieve en populistische stemmen steeds luider worden, zijn deze verworvenheden niet gegarandeerd. Het politieke discours verschuift; rechten die ooit bevochten zijn, worden steeds vaker ter discussie gesteld. Denk aan de discussies over abortusrechten, de teruglopende aandacht voor emancipatiebeleid en de groeiende weerstand tegen inclusiviteitsprogramma’s. Daarnaast worden migrantenvrouwen vaak vergeten in deze gesprekken. Terwijl veel Nederlandse vrouwen stappen vooruit hebben gezet, moeten vrouwen met een migratieachtergrond vaak nog een inhaalslag maken. Zij hebben vaker te maken met economische afhankelijkheid, minder kansen op de arbeidsmarkt en traditionele rolpatronen binnen families en gemeenschappen. Dat betekent niet dat ze niet strijden—integendeel. Er is een groeiende groep migrantenvrouwen die zich emancipeert en barrières doorbreekt, maar ze krijgen te weinig erkenning en ondersteuning.
Waar moet de focus liggen? De uitdagingen van nu en de toekomst vragen om stevige inzet op verschillende fronten. Allereerst moet de overheid zich blijven inspannen voor gendergelijkheid, met een beleid dat niet alleen witte, hoogopgeleide vrouwen vooruithelpt, maar ook vrouwen uit gemarginaliseerde groepen. Dat betekent investeren in onder andere toegankelijk onderwijs, betere kinderopvang en arbeidsmarktparticipatie, zodat vrouwen financieel onafhankelijk kunnen worden. Daarnaast moeten we de opkomst van conservatieve en reactionaire krachten niet onderschatten. De rechten van vrouwen zijn geen vast gegeven. Kijk naar landen als de Verenigde Staten en Polen, waar abortusrechten worden teruggedraaid. Nederland is niet immuun voor zulke ontwikkelingen. Tot slot is bewustwording binnen gemeenschappen cruciaal. Emancipatie kan niet van bovenaf worden opgelegd; het moet van binnenuit groeien. Dat vraagt om rolmodellen, steunnetwerken en beleid dat rekening houdt met de diversiteit aan achtergronden en uitdagingen.
In een ideale wereld hebben we geen Internationale Vrouwendag meer nodig. Maar die wereld bestaat nog niet. Tot die tijd blijft 8 maart een symbool van solidariteit, reflectie en vooruitgang. Internationale Vrouwendag is dus geen overblijfsel uit het verleden, maar een noodzakelijke wake-up call. Zolang vrouwen structureel minder economische, sociale en politieke kansen hebben dan mannen, blijft een dag als 8 maart essentieel. Niet alleen om te vieren wat al is bereikt, maar vooral om aandacht te vragen voor wat nog beter moet. De strijd is niet gestreden—hij verandert van vorm. En juist daarom moeten we alert blijven.